Na straży portu

Reduta Morast. archiwum beneficjenta

Kołobrzeska Reduta Morast, zwana również Bagienną, to część dawnej Twierdzy Kołobrzeg, utworzonej w połowie XVII w. Redutę zbudowano na położonej na Parsęcie Wyspie Solnej ponad 100 lat później – jako kluczowy element fortyfikacji broniących dostępu do portu. W latach 1832-1836 została przebudowana i do tej formy odwołuje się obecny wygląd zabytku, odtworzony na podstawie XIX-wiecznych dokumentów i rycin odnalezionych w archiwum w Berlinie.

Po zakończeniu II wojny światowej reduta przestała pełnić funkcje wojskowe. Długo stała nieużytkowana i niszczała. Po 2000 r. przeprowadzono pierwsze prace konserwatorskie i przystosowano obiekt do nowych funkcji. Znajdowała się tam wówczas tawerna z muzyką szantową. W 2009 r. Reduta Morast przeszła na własność Zarządu Portu Morskiego Kołobrzeg.

– Modernizacja całego terenu Wyspy Solnej niejako wymusiła odnowienie reduty. Wcześniej zmodernizowany został port jachtowy, powstał basen rybacki. Ostatnim obiektem, który podupadał, była właśnie reduta. Nie można jej było tak po prostu przebudować, ponieważ jest to zabytek – tłumaczy Jacek Kasprzak, inspektor ds. eksploatacji portu w Zarządzie Portu Morskiego Kołobrzeg.

Lata zaniedbań spowodowały nie tylko dewastację murów reduty, ale również samej wyspy, na której się znajduje. Dlatego jednym z ważniejszych zadań projektu „Wzrost atrakcyjności zasobów kultury Pomorza Zachodniego poprzez przeprowadzenie prac konserwatorskich i restauratorskich przy Reducie Morast w Kołobrzegu – cennym zabytku na Zachodniopomorskim Szlaku Żeglarskim” było podniesienie osuwających się wałów i wycinka dziko rosnącej roślinności. Drugim zadaniem było zbudowanie tzw. ścianki Larsena, stosowanej przy budowie nabrzeży. Jest to stalowa konstrukcja wbijana głęboko w grunt, zatrzymująca napór wody na nabrzeże i osuwanie się nabrzeża do wody. Osuszone zostały również mury budynku, uzupełnione i zrekonstruowane gzymsy.

Odrestaurowana w 2018 r. Reduta Morast odgrywa ważną rolę w zwiększeniu atrakcyjności portu i regionu. Fot. ZPM w Kołobrzegu
Odrestaurowana w 2018 r. Reduta Morast odgrywa ważną rolę w zwiększeniu atrakcyjności portu i regionu. Fot. ZPM w Kołobrzegu

Jeszcze przed rozpoczęciem realizacji projektu udało się zrekonstruować pod nadzorem konserwatorskim wrota i furtę reduty. Obiekt został również przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych, które mogą nie tylko wejść do środka, ale także wjechać na wały.

– W tej chwili reduta nie jest jeszcze w pełni użytkowana. Jednak planujemy, by od sezonu letniego gościła tu grupa rekonstrukcyjna, która w strojach z epoki będzie organizować pokazy. Chcemy też wzbogacić obiekt o funkcje turystyczno-edukacyjne – mówi Jacek Kasprzak.

Odnowa reduty stała się też przyczynkiem do utworzenia w Kołobrzegu nowej trasy turystycznej – Szlaku Trzech Fortów, który oprócz Reduty Bagiennej prowadzi do Reduty Solnej oraz Fortu Ujście z latarnią morską.

Agata Rokita